Xuất phát từ nhu cầu của bản thân, tôi đã mất 1 năm học đại học để nhận ra nghành nghề, lĩnh vực thực sự phù hợp. Nếu có 10% sinh viên có tình trạng giống tôi, mỗi năm Việt Nam mất hàng ngàn tỷ đồng lãng phí cho việc học thiếu định hướng nghề nghiệp. Tôi bắt đầu nghiên cứu vấn đề này từ đấy. Đó là năm 2002
Lựa chọn nghề nghiệp không giống như chọn mua một đôi giày
Lựa chọn một nghề không thể dễ dãi như mua một cái áo, một đôi giày, mua rồi mà không hợp thì bỏ đi cũng chẳng tiếc mấy. Bởi lẽ hạnh phúc trong cuộc sống của chúng ta sẽ phụ thuộc rất nhiều vào sự thành đạt trong công việc. Tuổi trẻ chúng ta quá ngắn ngủi, nếu chuyển nghề nhiều lần, chúng ta sẽ không có đủ thời gian để đạt được thành tựu thực sự trong sự nghiệp và cuộc sống.
Tôi yêu thích các công việc có tính chất xã hội. Chính vì thế, tôi đã tham gia các hoạt động xã hội từ ngày học phổ thông và trở thành thành viên, rồi làm chủ nhiệm Câu lạc bộ Phóng viên nhỏ Đài Tiếng nói Việt Nam khu vực Tây Nguyên. Với công việc hàng tuần là viết các bài viết về hoạt động của thanh thiếu niên, nói lên tiếng nói và quan điểm của thiếu niên với các vấn đề của chính mình.
Với niềm yêu thích của mình về các vấn đề xã hội, tôi đăng ký thi đại học vào Trường Đại học Luật. Nhưng đồng thời, tôi cũng đăng ký thi vào Đại học Bách Khoa như định hướng của gia đình với lý do: người nhà mình làm trong ngành và kỹ thuật dễ xin việc. Tôi trượt Đại học Luật và vào học Đại học Bách Khoa. Ở phổ thông, tôi từng học chuyên Toán, sau đó là chuyên Vật Lý, nên có lẽ học kỹ thuật không phải là vấn đề khó đối với tôi. Tôi đã từng tin thế!
Và rồi, lần đầu tiên tôi nhận ra không phải bất cứ nghề gì mình cũng có thể làm được, đấy là khi tôi học ngành điện tử viễn thông. Trong khi nhiều bạn cùng vui thích với các thí nghiệm điện từ thì tôi không mấy hứng thú với những điều đó. Tôi thường xuyên bỏ những buổi học như vậy để đi đọc sách về kinh tế, xã hội và trò chuyện với một số người bạn về tâm lý và con người. Cho đến một ngày, tôi thấy mình thực sự yêu thích và có năng khiếu giải quyết các vấn đề xã hội hơn các vấn đề kỹ thuật. Tôi quyết định nghỉ học kỹ thuật để chuyển sang học quản lý kinh tế với mong muốn tìm hiểu: Tại sao các nước tư bản thường có nhiều học bổng cho sinh viên khối kỹ thuật mà hầu như không có học bổng cho sinh viên khối kinh tế và quản lý?
Tôi vấp phải sự phản đối gay gắt từ gia đình. Phải nói thêm là gia đình tôi cũng gặp khó khăn trong giai đoạn tôi bắt đầu vào đại học, do đó trách nhiệm sử dụng đồng tiền của gia đình vào việc học của tôi phải cao hơn bình thường. Không đơn giản là lãng phí tiền bạc và thời gian cho một năm học, mà còn là trách nhiệm về việc làm và cuộc đời mình sau này. Tôi phải giải thích cho gia đình và chính mình về quyết định chuyển ngành, không phải ngay lập tức nhưng tôi đã quyết. Và từ đó, bắt đầu hành trình tìm kiếm khoa học về sự định hướng nghề nghiệp. Đấy là năm 2002;
Hành trình tìm kiếm một giải pháp Chọn nghề
Những năm đấy, tôi thường xuyên lui tới các hiệu sách cũ quanh khu vực trường Đại học Bách Khoa, Đại học Kinh tế quốc dân để tìm đọc ké những quyển sách về giáo dục, hiểu người, dùng người … để tìm hiểu về con người. Tôi cho rằng, hướng nghiệp phải xuất phát từ chính mỗi con người. Qua những kiến thức căn bản có được từ đấy, tôi bắt đầu nắm bắt những khái niệm làm nền tảng cho phương pháp hướng nghiệp sau này như: Họa đồ nghề nghiệp, tính cách và năng lực đặc biệt của mỗi người khác nhau, có các bài trắc nghiệm đánh giá tính cách, năng lực … Xã hội và công nghệ phát triển tạo cho tôi và chúng ta cơ hội lớn hơn để tiếp xúc với tri thức thế giới. Qua Google, tôi đã mở rộng những khái niệm từng được biết, chuyển sang tiếng anh và khai thác tri thức trên các trang web lớn như Wikipedia, 12manage, … đến các website của các tổ chức Liên hiệp quốc, chính phủ các nước Hoa Kỳ, Canada, Úc, Anh … Và trong bể tri thức rộng lớn đấy, tôi đã dần chọn lọc và xây dựng phương pháp hướng nghiệp ICANDO (đây là tên tôi mới đặt cho Phương pháp này). Phương pháp dựa trên 3 ý niệm cơ bản:
1. Bản đồ nghề: Chúng ta sẽ có lựa chọn đúng đắn hơn khi chúng ta có nhiều lựa chọn hơn (Dù sẽ khó khăn trong việc ra quyết định lựa chọn)
2. Công việc phù hợp phải tạo được niềm vui và hứng khởi trong khi làm việc
3. Công việc phù hợp phải tạo cho chúng ta cơ hội để phát huy tốt nhất năng lực sở trường của mình
Năm 2008, sau 6 năm tìm hiểu về con người và sự lựa chọn nghề nghiệp, tôi bắt đầu ứng dụng phương pháp hướng nghiệp ICANDO cho những người xung quanh tôi. Rất nhiều trong số đấy đã có những chuyển đổi trong việc lựa chọn nghề nghiệp cho mình. Thật vui là tôi đã nhận được nhiều phản hồi tích cực và những lời cảm ơn từ những người mà tôi đã chia sẻ phương pháp hướng nghiệp này. Rất nhiều người trong số đó đang gặt hái những thành công đầu tiên sau khi chuyển sang nghề mới (thậm chí thoát hẳn khỏi kiến thức đã học trong đại học).
Những ứng dụng ngoài mong đợi
Ngoài quá trình nghiên cứu về hướng nghiệp, cùng với những trải nghiệm qua các công việc trong ngành nhân lực, các vị trí quản lý doanh nghiệp, tôi đã có thời gian để thẩm định lại những giả định, ý niệm trên và khẳng định Phương pháp hướng nghiệp ICANDO là phương pháp có cở sở khoa học và có tính thực tiễn cao. Ứng dụng phù hợp với môi trường văn hóa Việt Nam.
Trên cơ sở đấy, tôi tiếp tục mở rộng ứng dụng của Phương pháp hướng nghiệp ICANDO và xây dựng 2 sản phẩm khác là:
1. Bản đồ nghề ICANDO: Làm bảng liệt kê các vị trí công việc, nghề nghiệp Việt Nam theo tiêu chí của Phương pháp Hướng nghiệp ICANDO. Bản đồ nghề ICANDO là công cụ để:
- Truy ngược thông tin để hướng nghiệp, xác định công việc, nghề phù hợp với tính cách, sở trường của mỗi người. Sử dụng sau khi đã trắc nghiệm tìm hiểu về cá nhân mình;
- Xác định lộ trình phát triển sự nghiệp từ những vị trí công việc thấp, yêu cầu kiến thức và kỹ năng cơ bản đến nhưng vị trí công việc cao hơn, yêu cầu kiến thức và kỹ năng phức tạp hơn, đòi hỏi kinh nghiệm để giảm thiểu rủi ro trong quá trình làm việc;
2. Phương pháp phân tích công việc và tuyển dụng ICANDO: Là ứng dụng kết quả của Phương pháp hướng nghiệp ICANDO giúp cho các doanh nghiệp, các nhà tuyển dụng có công cụ để hoạch định nguồn nhân lực, phân tích công việc và yêu cầu ứng viên phù hợp với công việc thực tế, có công cụ đánh giá phù hợp; hiệu quả.
Với những sản phẩm nền tảng trên, tôi tin tưởng sẽ mang lại sự cải thiện nhất định trong việc hướng nghiệp của học sinh và phụ huynh chúng ta. Đồng thời cũng giúp cho các doanh nghiệp giảm thiểu chi phí tuyển dụng và đào tạo do tuyển dụng sai người, dùng người không hiệu quả do đánh giá không đúng năng lực, tính cách của người lao động.
Hoàng Trọng Nghĩa
Đọc chi tiết tại http://icando.edu.vn/news/tin-tuc/blog/qua-trinh-nghien-cuu.html#sthash.6HXGxn7H.dpuf
